4 sposoby jak zastąpić cukier


Cukier to biała śmierć –  głosi sporo portali o tematyce fit, dietetyków i ludzi zakręconych tematem zdrowego stylu życia. Niszczy zęby, nadmiar cukru może powodować senność, depresję  i nasilić zmiany otęępienne lub zupełnie z drugiej strony – spowodować nadaktywność, zwiększać ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, zaburzać równowagę lipidów w organizmie, przyczyniać się do wystąpienia osteoporozy… nie wspominając już o wpływie cukru na rozwój otyłości i cukrzycy. Dodatkowo jest to świetna pożywka dla drobnoustrojów, więc jego nadmiar może sprzyjać zakażeniom lub utrudniać leczenie.. no i powoduje silne uzależnienie.

Ale cóż zrobić, jak człowiek lubi słodkie i no chce się? Okazuje się, że można rozwiązać ten problem w zdrowy sposób. Istnieją zamienniki cukru, których można z powodzeniem używać i nie będą miały szkodliwego wpływu.
Na początek przychodzą do głowy słodziki… ale są to sztucznie wyprodukowane chemiczne substancje, które też nie są bezpieczne dla wszystkich (na popularny aspartam powinny uważać kobiety w ciąży oraz chorzy na fenyloketonurię). Osobiście nie lubię słodzików. Są co prawda o wiele mniej kaloryczne niż cukier, więc dla dbających o linię to plus, nie działają próchniczotwórczo oraz są bezpieczne dla cukrzyków… ale i tak wolę bardziej naturalne środki. 🙂

Miód

Jest to jeden z najbardziej cenionych produktów odżywczo-leczniczych już od czasów starożytnych. Medycyna alternatywna opisuje nawet jego znaczenie w leczeniu raka czy jako pomoc przy gojeniu się ran – jest najstarszym środkiem używanym w tym celu przy człowieka, na dodatek bardzo skutecznym. Tradycyjnie stosowany był w leczeniu chorób oczu, astmy, stanów zapalnych gardła, gruźlicy, zapalenia wątroby, przy gojeniu ran i owrzodzeń oraz na zaparcia. Podawano go osobom w stanach wycieńczenia organizmu, cierpiącym na zawroty głowy. Miód ma właściwości antyoksydacyjne, przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne, antyproliferacyjne (hamuje podziały komórek nowotworowych), proapoptyczne (kierują komórki nowotworowe na drogę apoptozy, czyli zaprogramowanej śmierci) i przeciwmiażdżycowe. Dodatkowo działa ochronnie na układ nerwowy, może wspomagać procesy pamięciowe (swoją drogą – tu możecie przeczytać jak podkręcić mózg w naturalny sposób) i niszczyć wolne rodniki tlenowe. Istnieją dowody, że miód może być stosowany przez cukrzyków – mimo, że ma w sobie wiele cukru nie powstają po nim tak wyraźne skoki poziomu glukozy we krwi. Temat ten jest jednak wciąż sporny, więc tutaj należy bezwzględnie trzymać się zaleceń lekarza. Pamiętajmy, że jest kilka typów cukrzycy i dla każdego chorego inne preparaty są odpowiednie.
Jako ciekawostka – naturalny miód nie psuje się – powinien być przechowywany w temperaturze pokojowej w suchym miejscu.

Wiecie co jeszcze lubię w miodzie? Mnogość odmian! Zależnie od nastroju mogę wybrać taki miód na jaki mam ochotę. Oczywiście w pewnym stopniu rodzaj miodu determinuje jego chemizm, przez co składy poszczególnych miodów różnią się nieco od siebie. Oprócz mono-, di- i oligosacharydów w jego składzie znajdziemy sporo witamin z grupy B, witaminę C, żelazo, cynk. Uznawany jest za cenny suplement diety (tak nawiasem – pamiętacie różnice między lekiem a suplementem? koniecznie przeczytajcie o tym!)

Ważna sprawa- nie powinno się podawać miodu maleństwom poniżej 1 roku życia. Pamiętajcie też, że poddawanie go działaniu wysokiej temperatury zmniejsza znacząco jego właściwości lecznicze.

Ksylitol

Ksylitol zwany także cukrem brzozowym wizualnie do złudzenia przypomina zwykły cukier. Chemicznie jest to jednak pięciowęglowy alkohol cukrowy o bardzo ciekawych właściwościach. Sama nazwa pochodzi od ksylemu, czyli tkanki roślinnej z której pozyskano po raz pierwszy ksylitol. Jest bezpiecznym środkiem, coraz popularniejszym również w przemyśle farmaceutycznym jako środek słodzący i ma tylko 2,4 kcal w gramie, czyli prawie połowę mniej niż cukier biały. 😉 Na etykietach opakowań można go znaleźć pod E967. Przy wprowadzaniu go do diety należy jednak postępować ostrożnie i robić to stopniowo. Dlaczego? Ksylitol jest związkiem osmotycznie czynnym, może więc działać delikatnie przeczyszczająco – więcej o środkach działających w ten sposób przeczytacie tutaj <klik>

Działa przeciwbakteryjnie, przeciwpróchniczo – poprzez hamowanie rozwoju drobnoustrojów w jamie ustnej. Z tego powodu jest często dodawany przez producentów do cukierków i gum do żucia.
Zalecany cukrzykom, ponieważ metabolizm ksylitolu jest niezależny od insuliny. Hamuje to również narastanie insulinooporności. Co więcej ksylitol uważany jest też za żywność funkcjonalną poprzez właściwości prebiotyczne (prebiotyki w odróżnieniu od probiotyków nie zawierają mikroorganizmów, mają za zadanie stymulować rozwój prawidłowej flory bakteryjnej jelit i w ten sposób poprawiać funkcjonowanie organizmu). Co ciekawe, ksylitol może być stosowany w żywieniu dożylnym jako źródło energii, ponieważ tkanki mogą wykorzystywać go w warunkach pourazowych/pooperacyjnych, kiedy to pojawia się oporność na insulinę, która skutecznie uniemożliwia wykorzystanie glukozy.
Ważna informacja – suplementacja ksylitolu zwiększa wchłanianie wapnia w jelitach, a co więcej powoduje wzrost koncentracji wapnia w kościach, co jest bardzo korzystne dla osób chorujących na osteoporozę.  Dla przypomnienia – spożywanie białego cukru powoduje zwiększone wydalanie wapnia z moczem. Tak więc osoby zagrożone wystąpieniem osteoporozy, po urazach kostnych – polecam zamienić zwykły cukier na ksylitol. Panuje również powszechna opinia, że ksylitol nie powoduje zakwaszenia organizmu.

A skoro o cukrze brzozowym mowa – pamiętacie właściwości soku z brzozy? Warto sobie przypomnieć, bo sezon coraz bliżej 🙂

Stewia

Kolejny bardzo popularny środek słodzący. Można już ją kupić praktycznie wszędzie a popularne napoje pojawiają się w wersji “słodzone stewią”. Generalnie stewia (Stevia rebaudiana) jest rośliną naturalnie występującą w Ameryce Południowej i Środkowej. W jej liściach (około 35 razy słodszych od cukru) znajdują się niespotykane praktycznie w żadnych innych roślinach (przynajmniej na ten moment nie stwierdzono obecności w innych gatunkach) glikozydy stewiowe. To właśnie one odpowiadają za słodki smak i jednocześnie niską kaloryczność stewii. Jako pierwsi w celach słodzących zaczęli jej używać Japończycy. Stewiozydy bardzo słabo przenikają przez błonę komórkową. Dopiero po przekształceniu w organizmie człowieka w stewiol mogą zostać zaabsorbowane. W swoim składzie oprócz wspomnianych wcześniej glikozydów zawiera witaminy z grupy A, witaminę C, żelazo, magnez, wapń, potas, sód, cynk i flawonoid rutynę.
Stewia może być stosowana przez cukrzyków – zwiększa bowiem wydzielanie insuliny oraz wrażliwość komórek na insulinę. Dodatkowo pobudza wątrobową syntezę glikogenu. Wspaniały dla dbających o linię, gdyż nie zawiera kalorii oraz jako środek zapobiegający próchnicy czy też zapaleniu dziąseł. Istnieją doniesienia o aktywności przeciwnowotworowej oraz o działaniu rozszerzającym ściany naczyń krwionośnych (a przez to miałaby wpływ na obniżenie ciśnienia krwi). Ma również działanie antyoksydacyjne i przeciwdrobnoustrojowe.
Glikozydy stewiowe są również trwalsze od cukru – bez problemu wytrzymują temperatury około 200 stopni Celsjusza, podczas gdy cukier zaczyna karmelizować już przy około 150 stopniach. Poza tym roztwory wodne glikozydów stewiowych nie zmieniają stopnia słodkości ani wyglądu przy długotrwałym ogrzewaniu w temperaturze bliskiej wrzenia (około 95ºC). Nie ulega fermentacji, stabilna przy wysokich temperaturach – doskonale nadaje się więc jako słodzik do wypieków! A  święta za pasem 🙂

Syrop daktylowy i daktyle

Coraz bardziej popularny sposób na uzyskanie słodkiego smaku bez używania cukru. Wywodzi się z krajów w których  nasz popularny cukier biały jest swego rodzaju rarytasem, natomiast egzotyczne u nas daktyle występują w nich na pęczki (np. Algieria).
Owoce daktylowca (Phoenix dactylifera) zawierają sacharozę i wysokiej jakości węglowodany, co gwarantuje słodki smak. Dodatkowo mają w sobie witaminy z grupy B, C, E, aminokwasy, minerały (cynk, selen, żelazo, miedź, molibden, mangan, nikiel) oraz kwasy tłuszczowe, związki fenolowe i niekrystaliczną pochodną estrogenu.
W tradycyjnej medycynie Irańskiej stosowane przede wszystkim jako środek odżywczy oraz do leczenia niepłodności mężczyzn i kobiet. Stąd prawdopodobnie wzięło się przekonanie, że daktyle są afrodyzjakami. Stymulują proces powstawania plemników, ułatwiają unormowanie poziomu niektórych hormonów płciowych u kobiet.  Dodatkowo działają antyoksydacyjnie, przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Niektóre źródła donoszą o przeciwnowotworowej aktywności daktyli oraz ich ochronnym działaniu na nerki.
No dobrze, a teraz jak mają się daktyle do syropu? Wszystko stanie się jasne, jeśli powiem, że syrop robi się blendując uprzednio zalane wodą dakltyle (nie gorącą, ale jednak lepiej jak to będzie przegotowana woda) i zostawimy na noc.
Niestety daktyle są przeciwwskazane chorującym na cukrzycę. Wystrzegać się ich powinny również osoby cierpiące na wzdęcia oraz nieżyty żołądka.

Jeśli interesuje Was temat zamienników cukru – dajcie znać. A może macie własne sposoby na zdrowe słodkości? Napiszcie koniecznie koniecznie o tym w  komentarzach 🙂 Szukacie sposobów na naturalne metody walki z nadprogramowymi kilogramami? Zajrzyjcie tu, tu i tutaj 🙂

Źródła:

  • Aswin Kumar A, Sankara Narayanan B, Sandiya R. Stevia the ideal sweetener: A review. Res J Pharm , Biol Chem Sci [Internet]. 2015;6(2):174-8.
  • Avena NM, Rada P, Hoebel BG. Evidence for sugar addiction: Behavioral and neurochemical effects of intermittent, excessive sugar intake. Neurosci Biobehav Rev [Internet]. 2008;32(1):20-39.
  • Carocho M, Morales P, Ferreira ICFR. Sweeteners as food additives in the XXI century: A review of what is known, and what is to come. Food Chem Toxicol [Internet]. 2017;107:302-17.
  • Janakiram C, Deepan Kumar CV, Joseph J. Xylitol in preventing dental caries: A systematic review and meta-analyses. J Nat Sci Biol Med [Internet]. 2017;8(1):16-21.
  • Knüppel A, Shipley MJ, Llewellyn CH, Brunner EJ. Sugar intake from sweet food and beverages, common mental disorder and depression: Prospective findings from the whitehall II study. Sci Rep [Internet]. 2017;7(1)
  • Mattila PT, Knuuttila MLE, Svanberg MJ. Dietary xylitol supplementation prevents osteoporotic changes in streptozotocin-diabetic rats. Metab Clin Exp [Internet]. 1998;47(5):578-83.
  • Mathur S, Bulchandani N, Parihar S, Shekhawat GS. Critical review on steviol glycosides: Pharmacological, toxicological and therapeutic aspects of high potency zero caloric sweetener. Int J Pharmacol [Internet]. 2017;13(7):916-28.
  • Meo SA, Al-Asiri SA, Mahesar AL, Ansari MJ. Role of honey in modern medicine. Saudi J Biol Sci [Internet]. 2017;24(5):975-8.
  • Rahmani AH, Aly SM, Ali H, Babiker AY, Suikar S, Khan AA. Therapeutic effects of date fruits (phoenix dactylifera) in the prevention of diseases via modulation of anti-inflammatory, anti-oxidant and anti-tumour activity. Int J Clin Exp Med [Internet]. 2014;7(3):483-91.
  • Samarghandian S, Farkhondeh T, Samini F. Honey and health: A review of recent clinical research. Pharmacogn Res [Internet]. 2017;9(2):121-7.
  • Tahvilzadeh M, Hajimahmoodi M, Rahimi R. The role of date palm (phoenix dactylifera L) pollen in fertility: A comprehensive review of current evidence. J Evid – Based Complement Alternat [Internet]. 2016;21(4):320-4
  • Ur-Rehman S, Mushtaq Z, Zahoor T, Jamil A, Murtaza MA. Xylitol: A review on bioproduction, application, health benefits, and related safety issues. Crit Rev Food Sci Nutr [Internet]. 2015;55(11):1514-28.

Rate this post